News ma Society, Siosiomaga
Ofoofogia o eleele ma papa matautia ma faiga
Auai i itulagi eseese o mala faalenatura o le lalolagi ma o latou aafiaga fautua atu se tasi tagata e lei lava le suesueina o nei faiga ma o latou mafuaaga, po o le faamalosia o faiga faavae saogalemu i nofoaga e ono matautia.
Afai e lē o lea, o le ai ai le tele o manumalo. Latou numera ua faailoa mai ai le matautia ofoofogia geophysical ma o eleele ma papa loo iai pea i le faagasologa o le suesuega e saienitisi i le lalolagi atoa.
O le mataupu o faalavelave matuia
So o se aafiaga matautia faalenatura entailing solia po o suiga i le siosiomaga, ua agavaa o mala faalenatura.
E mafai ona avea o le eleele ma papa, geophysical, vaaiga o le tau, hydrological, moi, ecological, po o se uiga le vanimonimo. Ua mafua mai i se tasi o itu e suia ai le faatulagaga, foliga po o uiga climatic o le paneta i le aoao, ma le itulagi faapitoa. I le faaopoopo atu i le lalolagi, o loo i ai inisinia matautia ma faiga o eleele ma papa ma le ofoofogia, o le tele e masani ona faaalia i le taimi o le fausiaina i le nofoaga sese, po o se fesoasoaniga mai tagata i le siosiomaga faalenatura.
O le mataupu o le "leaga" o loo faaaogaina i le tulaga o taunuuga matautia tele o se aafiaga matautia faalenatura. O le upu "lalolagi" i le tulaga lenei o lona uiga o le natura o faalavelave tutupu faafuasei o le cataclysm. suesuega Long-vaitaimi o le faatulagaga o le Lalolagi, o lona tau ma le nofoaga i le va i fafo, e pei foi o le masini sili ona saʻo ma maaleale, ua le mafai i taimi uma e "lapatai" tagata e uiga i le tulaga matautia o loo foufou mai. Mo se faataitaiga, e faigata le tulai mai o se tsunami e valoia, e oo lava i le iloa e uiga i le faiga e tutupu i luga o le fola o le sami.
Ina ia mafai ona faailoa suiga ma faalavelave faalenatura, e faalapotopotoga faapitoa i le lalolagi atoa.
O le manatu faavae o le mala o eleele ma papa
e le masani ai i nei aso lamatia o eleele ma papa. E ui lava o tala faatatau talatala o saienitisi, o le tele Lalolagi nai lo 4.5 piliona tausaga, e faatatau i isi mea faitino i le avanoa, o se paneta talavou lava, e pasi latou vaega o le atinae.
lamatiaga faalenatura o le amataga o eleele ma papa - o se faalavelave e mafua mai i le tulaga o le lithosphere o le paneta. O nei uluai aofia faagasologa geophysical - mafuie ma mauga mu. Faalavelave natura o eleele ma papa - eleele solo ma mudflows. Ua ia i latou uma i lo latou mana tulaga, saienitisi agavaa i se tulaga faapitoa.
I le faaopoopo atu i le suesueina e ofoofogia, o loo i ai le tele o tulaga faatonuina ma tulafono faatonutonu, aiaia ai mo le faanatinati ese o le faitau aofai o tagata ma le aveesea o le taunuuga o mala faalenatura.
mafuiʻe
faiga uma e tutupu i le loto o le Lalolagi, ua toe tomanatu ai i le fogaeleele i le tulaga o mafuiʻe. O ofoofogia matautia o eleele ma papa e faatatau i le mea moni e faapea o le faiga tectonic totonu lalolagi e aafia ai lona faaputuga fafo.
Faifai malie i tagata, ae o le mailei auala nofouta le faagaioiga o papatusi tectonic mafua ai le konetineta o loo i ai pea i le lafo faatu. Le lava lea e tasi e faatatau i le mauga ma sese i le momoi. o le mafuaaga uma lenei o mafuiʻe. O nisi faaputuga o le lithosphere ifo i le ofu tele o le Lalolagi, ae o isi e tulai, ma faamatalaina lenei gaoioiga faifai pea e sone seismic e lua o le lalolagi - o le Pasefika Metitirani-Asia.
O le galuega autu o saienitisi seismologists o le suesue o le malosiaga e aafia ai le momoi a le Lalolagi, ma le malosi o lo latou taimi. E iloa ai le malosi o le mafuiʻe o loo i ai se laulau faapitoa i lea loloto ma le aafiaga malosi o loo faatulagaina i mea.
mafuiʻe aafia
O loo i ai molimau e faapea i aso anamua sa lamatia o eleele ma papa. Faataitaiga o lenei - alu lalo o le vai po o le aai faaumatia. E tusa ai ma saienitisi, o le malosi ma taimi o mafuiʻe 10-12 afe tausaga ua mavae sa tele maualuga. O lona uiga o loo faasolosolo tele- gese ai le faagasologa i le loto o le Lalolagi.
E ui i lea, i lo tatou taimi o le tele o faataitaiga o le mafuie, o loo ave i se afe taimi puupuu o le olaga o le tagata:
- Initonesia Tausaga 2006 - 6618 afaina.
- Initonesia i le 2009 - e sili atu i le 1,500 tagata.
- Haiti tausaga 2010 - 150 000 afaina.
- Iapani 2011 - 18 000 tagata.
- Nepal 2015 - silia ma le 4,000 oti.
O nei matautia ofoofogia o eleele ma papa na tupu i le amataga o le 21 senituri th, lea e taʻu mai ai le gaoioiga tectonic lalo o le eleele i luga o le paneta o loo fai lava si maualuga.
maugamu
magma uʻamea i le autu o loo i le lafo faatu e le aunoa, ma ina ua a taunuuga o le valevale ipu sese tectonic ma mavetevete foliga mai, e le o lalo o rushes maualuga uunaiga i le laualuga momoi. Faapea ona faaalia mai lamatiaga faalenatura - mala o eleele ma papa o mauga mu.
Saienitisi faavasega tolu ituaiga o maugamu :
- O se mauga mu le toe iloa mo lona mauga i luma o malo na faaali mai ma aliaʻe i le Lalolagi. Na o latou fausaga ma le teuina o tupe i craters, e mafai ona faamasino e saienitisi le mamana i latou, ma ina ua latou taofia i le toaaga mai.
- E le lamatia o eleele ma papa e maugamu moe, e ui atonu sa i seneturi ua mavae lo latou sasao talu ai nei. Ae peitai, latou i nisi taimi "o mai ola" e ala i le faagasologa lea e tupu loloto i le loto o le Lalolagi. I latou o se faamataʻu gafatia e tagata, e mafai ona latou "nofo i luga" i so o se taimi.
- O le tulaga matautia sili atu i le ola o le tagata o maugamu toaaga, i lona loloto e faagasologa faifai pea e mafua ai mafuie ma kasa oona o magma.
Ina ia aso, o le aupito tele le aofai o maugamu toaaga tali mo le atumotu Indonesian, ua lauiloa o le "mama o Tinei Mu". Faasologa umi o le 40 000 km aofia faapitoa o sese tectonic, lea e faia aʻe ai e toetoe lava o le 90% o maugamu uma o le paneta.
E leai maugamu matautia i latou lava e pei o le matautia ofoofogia o eleele ma papa e faatasi ma i latou - o le faamatuu atu o kasa ma lefulefu i le siosiomaga, lava mu, tupe palapala, mafuiʻe ma galulolo.
O le taunuuga o le mauga mu
E ala i le ofoofogia faatasi le sasao o le mauga mu o le:
- tupe lava - aofia ai fausaga lalolagi, liusuavai i se vevela o le 1000 tikeri po o le sili. gaoioiga lava e faalagolago i luga o lona mafiafia ma faanaunauga o le mauga ma e mafai ona e faasolo mai ni nai cm / h, ma e oo atu i le 100 km i le itula.
- ao mauga mu - o se tasi o le ofoofogia e sili ona matautia, ona aofia ai le kesi ma lefulefu vevela ua susunuina i lona ala. Например, при извержении вулкана Мон-Пеле (Мартиника) в 1902 году подобная туча, пронесшаяся со скоростью 160 км/час, всего за несколько минут убила 40 000 человек.
- tupe palapala ma lahars. ua faia e le palapala mai lefulefu mauga mu ma lahars - o se tuufaatasiga o liusuavai le kiona, lalolagi ma maa. I lalo o lahars i le 1985 fasiotia se aai atoa (25 000 tagata) i le faalavelave Armero (Colombia).
- kasa mauga mu e aofia ai hydrogen sulfide ma oxides teio, o le oti i tagata.
E le uma le matautia faagasologa o eleele ma papa ma ofoofogia e fesootai ma mauga mu. O lenei ituaiga o cataclysm matautia o le fananau mai e lo tatou matutua, e faapea foi i le talafaasolopito o tagata.
eleele solo
Afai maugamu ma mafuiʻe, o ofoofogia geophysical, o le mala faalenatura e pei o le eleele solo, avalanches ma mudflows - o se faagasologa o eleele ma papa.
eleele solo mafuaaga (faapotopotoina papa) i aso nei le 80% e le talafeagai le gaoioiga o le tagata. Masani lava o le papa mo se taimi umi e faaputuputu ma e le mafai ona pai atu i le tele o tausaga o le avanoa, ae o le suiga i le malifa o le Mauga, shocks seismic, e mafai ona suia faavaivaia timu po o vaitafe mea uma i se mataupu o le sekone.
Eleele solo ua fesootai ona o le gaoioiga o tagata i le faaumatiaga o le laau, o faatoaga le talafeagai i malifa mauga ma aveesea eleele.
O le mea lea, o se nofoaga lea ua latou nofoia, ma se loloto o le vaega eleele, ata faasolosolo ua vaevaeina i laiti, auala ma le tele. I le nofoaga o nei lamatiaga faalenatura (suiga o eleele ma papa mafua papa) e mafai ona avea ma mauga, sami, faatasi ai ma faafoliga. Le gata e fesootai i gaoioiga o le tagata - pits, tiai otaota maina, ala vai.
Sill
O le isi tulaga lamatia i le soifua o tagata mala faalenatura o mudslides. E aofia ai le vai, palapala ma maa ma ua sili ona masani ona fesootai ma le siitia o le tulaga o le vai i le vaitafe mauga. E ui lava sa nofo ai faapotopotoina e 1 i le 3 itula, o le leaga e mafai ona faia e irreparable. Mo se faataitaiga, le tele o aai ma le aofaiga atoa o tagata na aafia i le sili atu i lo le 50 000 tagata ua faaumatia pe mudslides i Peru i le 1970.
O le mafuaaga ua tele lava ina maua e le timu po o le kiona le teʻa i le tumutumu mauga. I lona tuufaatasiga, o loo tufatufa i latou i le palapala, ma gryazekamennye vodokamennye. Ina ia aloese mai le aafia o le tagata, e ea i luga o nofoaga mudflow faatanoa vai lea pasi vai ae taofia le tafe o maa ma palapala. Foi lelei o le fausiaina o waterways ma apovai alavai.
e le oi ai le saʻo atoatoa tupe palapala taimi, ae e mafai ona fuafua pe tusa ma le avanoa o le timuga (i le amataga flash) po o le faateleina i le vevela (SAT glacial).
solofaga
A o latou matauina, i le 80% o solofaga ona o gaoioiga a tagata. I nei aso o le turisi faasee faaaog ¯aina e fia maua "se vaega" o adrenaline. Solofaga - o se vaega tele lava o le kiona, faia e pei ona accumulates i malifa mauga.
Faatasi ai ma le faateleina o le mafatia i faaputuga o le kiona, ae le soloia ai i lalo i le jerk po faaliusuavai sina. E faalagolago i le malifa ma le maualuga o se e mafai ona maua malifa solofaga saoasaoa i le 100 km / h. Afio mai i lalo mai le mauga, a itiiti muamua, e faateleina ai, "prihvatyvaya" le ala o le kiona ma le maa. Taofi le solofaga mafai. E masani lava ona tutusa taofia i le alu ifo i le vae o le mauga.
I le talafaasolopito o lenei aafiaga matautia o eleele ma papa ua manumalo tele, e tusa ma le aofai e mafai ona taʻua o se mala solofaga. Mo se faataitaiga, i Turkey i le 1191 ma le 1992, o le tagata na aafia i lenei aafiaga matautia sa silia ma le 300 tagata.
Suia le lalolagi
A o mafai ona vaaia mai i le faagasologa o le lalolagi i luga, lamatia o eleele ma papa - faamatalaga e lautele atu nai lo na o se mala faalenatura. iloa lalolagi mala, lea na mafua ai suiga o le lalolagi po o le lotoifale i le tau ma fausaga mapusaga.
Mai le faataitaiga o mala na tutupu i le tatou taimi, e mafai ona valaauina i tatou i le sasao o Krakatoa (1883), e mafua mai i suiga o le tau mo le 5 tausaga. Se poutu o le penisini ma lefulefu i le pa o le mauga mu ua toetu e toetoe lava o le 70 km i le maualuga, ma ona fragments faataapeapeina i luga o le 500 km. Mai le lefulefu, o se taimi umi i le ea, vevela lalolagi faapauu 1.2 tikeri.
Le sese i le momoi mea o le lalolagi e mafua mai i mafuie mafai ona mafua ai se mala ecological. mafua ai suiga laufanua le faaumatiaga o nofoaga mo laau tuputupu ae ai ma le ola fauna.
ofoofogia Engineering ma o eleele ma papa
O le mafuaaga o le tele o faaaliga a lamatia o eleele ma papa o se tagata. Engineering ma gaoioiga fausiaina o tagata e faatupuina le popole faaopoopo i luga o le faagasologa tectonic. I le taimi o Exaltation, mo se faataitaiga, o se solia o dams toʻatele le Lalolagi, o le pa'ū lea i lalo o le uunaiga a malosiaga mai fafo i latou.
Na tupu lenei mea i le senituri 19 i Farani. O loo maua i lalo o le faatanoa vai o le vaega maa sima lagolagoina ma fufui fausaga mamafa, lea e taitaiina atu ai i le suiga o le laufanua ma le aafia o le tagata.
Pā o eleele e gaosia i le taimi o fausia, miscalculation ma le leai o se malamalama o le faagasologa tectonic pasia i nofoaga taitasi o le momoi mea o le lalolagi e masani ona taitai atu ai i faalavelave. Ina ia aloese mai lenei mea, e atiina ae tulaga faatonuina mo suesuega inisinia ma o eleele ma papa.
O le faigofie o le tele o soifua maloloina o tagata ma tomai saogalemu aoaoina i aoga.
O le suesuega o le ofoofogia o le natura i le aoga
Aoga mataupu, suesue lamatia o eleele ma papa, o le ola saogalemu, tuuina mai le malamalama faavae talafeagai mo tamaiti ina ia malamalama i le faagasologa masani e tutupu i le Lalolagi.
O le mataupu "Fundamentals o le Ola Saogalemu" saunia e le foliga mai o se tagata i le aoga o le malamalama ma tomai e amio lelei, ina ia ola ai ma ia tuuina atu le fesoasoani muamua i le tulaga matautia e mafua mai i ofoofogia o le natura.
Similar articles
Trending Now