News ma Society, Siosiomaga
O le mafuaaga o faafitauli i le lalolagi atoa o tagata
Finauga militeli, malosiaga faaupufai ma le tamaoaiga i itu eseese o le paneta o loo faatinoina e le aunoa. O le taimi lava e oo mai se faafifilemu i le itulagi i sisifo, o loo i ai mafuaaga o faafitauli i le lalolagi atoa i so o se isi vaega o le Lalolagi. Sociologists, economists, faaupufai saienitisi ma sui o nuu faaleaganuu ma faasaienisi eseese tuuina atu le faamalamalamaga o nei ofoofogia mai le vaaiga o le faaaliga, ae o le lavelave o tagata maua fua planetary, o lea e le mafai ona faaitiitia ai faafitauli uma o loo i ai i so o se tasi itulagi ma se togi se tasi i le taimi.
O le mataupu o se faafitauli i le lalolagi atoa
Ina ua i ai le lalolagi foi matagofie mo tagata, latou te pea le lava avanoa. O le ala lena o le tagata o le lalolagi, o le coexistence filemu o tagata le atunuu e oo lava i vaega e tele e le mafai ona tumau e faavavau. O loo i ai i taimi uma i latou oe fanua o se tuaoi ma le manuia aua e te malolo ai. Faaliliuga o le upu faa-Falani leo i le lalolagi atoa e pei o se "aoao", o lona uiga, e faatatau i tagata uma. Ae o faafitauli i le lalolagi atoa tulai i luma o le toe afio mai o le gata i le gagana ae faapea foi i le tusiaina i aoao.
Afai tatou te mafaufau i le talafaasolopito o le tagata, o se tasi o mafuaaga o le faafitauli o le lalolagi o le manatu faapito o tagata taitoatasi. E faapea lava ona tupu i le mea lalolagi manatu tagata taitoatasi uma na o latou lava. Tupu lenei mea tusa lava pe tagata radeyut o le fiafia ma le manuia oa latou fanau ma e pele. E masani lava o latou lava ola ma le mauaina o oloa faaletino e faavae i le faafanoga o ona tuaoi, ma le aveesea mai le tamaoaiga.
O lea sa i ai mai le taimi o le Sumerian malo ma Aikupito anamua, e moni le lava lea e tasi i aso nei. I le talafaasolopito o le tagata sa tatou i ai pea taua ma fetauaiga. O le mulimuli mai faamoemoega lelei e aveese punaoa o le uelefea mai le mauoa e avatu ai ie matitiva. Ona o le galala mo le auro, oganuu fou ma le mana i le tasi epoch talafaasolopito ai na maua o latou mafuaaga o faafitauli i le lalolagi atoa o tagata. O nisi taimi latou taitai i le mapuna aʻe o le malo tele (Roma, Peresia, British ma isi), lea na faia e ala i le faatoilaloina o isi tagata. I nisi o tulaga - i le faaumatiaga o le malo atoa, e pei ona sa i le Incas ma Mayans.
Ae lava ina matuitui mafuaaga o faafitauli o le lalolagi o aso nei e le o aafia ai le lalolagi atoa, e pei o aso nei. o lenei ona o le tuufaatasiga soofaatasi o le tamaoaiga o atunuu eseese ma lo latou faalagolago i le tasi ma le isi.
O le tulaga ecological i le lalolagi
O le mafuaaga o le lalolagi faafitauli siosiomaga muamua pepelo i le atinae o le gaosiga o oloa, lea na amata na o le 17-18 seneturi. Sa amata ona latou vave. Afai tatou te faatusatusa le sootaga i le tagata ma le siosiomaga i le eseese o vaega o lona atinae, e mafai ona vaevaeina i 3 laasaga:
- tapuaʻiga Natura ma ona malosiaga mamana. O anamua-communal ma e oo lava i le faiga o pologa sa i ai se sootaga malosi tele le va o le lalolagi ma le tagata. Sa tapuaʻi tagata natura, aumai o ia meaalofa, o lea na ia maua le alofa mutimutivale ia i latou ma tuuina gauai maualuga, talu ai ua saʻo faalagolago i latou i lona "tutupu faafuasei".
- I le Ogatotonu Ages, dogma faalelotu o le tagata o le agasala ma e ui lava o se tagata, ae - o le palealii o le foafoaga, tagata ua toe faatuina i luga o le lalolagi o loo siomia ai. Ua i totonu o lenei vaitaimi e amata le subordination faifaimalie o le puipuiga o le siosiomaga mo le manuia o tagata.
- O le atiina ae o sootaga kapitalisi taitaiina atu ai i le mea moni e faapea o le uiga o le sila ua faaaogaina e avea o se mea o ausilali, lea o le "galue" i tagata. deforestation tetele, faaleagaina mulimuli o le ea, vaitafe ma vaituloto, o le faaumatiaga o manu - o lenei ua taitaiina malo o tagata uma i le senituri lona 20 vave i le faailoga muamua o se siosiomaga le lelei.
Taitasi epoch talafaasolopito o le atinae o tagata na avea ma se tulaga fou mo le faafanoga lea na siomia ai o ia. Mulimuli i le mafuaaga o le faafitauli o le siosiomaga o le lalolagi - o le atinae o vailaau, masini-fale, vaalele ma alamanuia pulu-fale, o le laʻuina tetele ma electrification.
Sili ona matautia mo le siʻosiʻomaga o le paneta amata i le 1990, ina ua le siosiomaga na lafoina sili atu nai lo 6 piliona tone o karaponi carbon gaosia e alamanuia atunuu faatasi tamaoaiga atiina ae uma. E ui lava ina ua mavae lenei mea, saienitisi ma environmentalists taina le atuatuvale, ma sa vave lava ona faia e aveese ai le taunuuga o le faaumatiaga o le faiga vaega osone, o le mafuaaga o le faafitauli o le lalolagi o le tagata na amata ona tulai moni. I totonu oi latou, o se tasi o le aupito taua o le atinae o le tamaoaiga i atunuu eseese.
faafitauli tau i le tamaoaiga
Peitai, talafaasolopito aliaʻe ina ia i ai ni malo e atiina ae tutusa le toatele i vaega eseese o le Lalolagi. Afai i laasaga anamua faiga communal e sili atu pe itiiti ifo e pei o: faapotopotoina, tulimanu, o le uluai meafaigaluega talatala ma le fesuiaiga mai le tasi nofoaga i le isi tele, ae i le vaitaimi Chalcolithic, o le tulaga o le ituaiga sedentary eseese lava.
O le foliga mai o uamea faigaluega ma fana sailia e aumaia ai le atunuu o loo tuuina i latou, i le tulaga muamua. I le talaaga faasolopito - o lenei o Europa. I lenei tulaga, ua suia ai i se mea, ae i le luma senituri lona 21 o le isi vaega e le o se 'apamemea pelu po o musket, o se atunuu o loo i ai auupega faaniukilia po o tekinolosi alualu i luma i vaega eseese o le faasaienisi ma le faainisinia (tamaoaiga atunuu maualuluga). O le mea lea, e oo lava i aso nei, pe a fesili saienitisi: "O a ni faafitauli o mafuaaga e lua o le lalolagi o aso nei", sa latou faailoa mai se siosiomaga matitiva ma se vaega toatele o atunuu tamaoaiga underdeveloped.
Aemaise lava le ita o le atunuu Tolu Lalolagi ma setete maualuga aoaoina e faailoga:
atunuu underdeveloped | atunuu maualuga Tamaoaiga |
O le fua faatatau olaga sili, aemaise lava i fanau. | expectancy olaga averesi o 78-86 tausaga. |
Le leai o se puipuiga lautele lava o le tagatanuu matitiva. | faamanuiaga leai o ni galuega, subsidized tausiga faafomai. |
vailaau vaivai, le le lava o vailaau ma faiga e puipuia ai. | O se vailaau sili tulaga, faatomuaga i le malamalama o tagatanuu o le taua o le puipuiga o faamai, o inisiua tau soifua faafomai. |
Lava o le aoga o polokalame mo tamaiti ma le autalavou ma e tuuina atu ni galuega polofesa talavou. | filifiliga tele o faalapotopotoga i le aoga ma le aoga maualuga faatasi ai ma le tuuina atu o aoaoga saoloto, faapitoa tupe faameaalofa ma sikolasipi |
I le taimi nei, le tele o atunuu o le tamaoaiga e faalagolago le tasi i le isi. Afai lava 200-300 tausaga ua mavae, le lauti ola i Initia ma Ceylon, o iina na faagasolo, afifi ma aveina atu i isi atunuu i le sami, ma i le mafai ona aofia ai le faagasologa o se tasi po o le sili kamupani, o le aso ua tuputupu ae o le mea e masani ona maua i se tasi atunuu, galueaina i se isi, ma faatumulia i le lona tolu. Ma o lenei e faatatau i pisinisi uma - mai sukalati faia e faaeʻea rockets avanoa. Soo mai o le mafuaaga o faafitauli lalolagi pepelo i le mea moni pe afai e le tasi atunuu i le faigata o le tamaoaiga, e otometi lava ona faaaogā i setete paaga uma, ma ona taunuuga aapa a fua planetary.
O se faailoga lelei e tuufaatasi le tamaoaiga o atunuu eseese o loo latou faatasia e le gata i le vaitaimi o le tamaoaiga, ae faapea foi i taimi o faigata. Latou te le maua e feagai ai ma le na o taunuuga, o le atunuu e mauoa lagolagoina ai le tamaoaiga o le paaga itiiti atiina ae.
tuputupu ae le faitau aofai
O le isi mafuaaga o le faafitauli o le lalolagi o le saienitisi o aso nei talitonu i le tuputupu ae vave o le faitau aofai o tagata i luga o le paneta. I lenei tulaga, e mafai ona taʻua faiga lua:
- I atunuu o Europa i Sisifo maualuga atiina ae e matua maualalo le fua faatatau fanau mai. E i ai aiga e le masani i lea e sili atu i le 2 fanau. O lenei faasolosolo tau atu i le mea moni e faapea o le faitau aofai o le atunuu o Europa ua matutua, ma sa suia ai o ia e tagata malaga mai mai Aferika ma Asia, i aiga na faia le tele o fanau.
- I le isi itu, i atunuu underdeveloped, e pei o Initia, i Saute ma Amerika Tutotonu, Aferika ma Asia, ua matua lotovaivai tulaga o le olaga, ae o le fua faatatau sili fanau mai. O le leai o se tausiga faafomai e tatau ai, le leai o se meaai ma vai mama - taitai atu ai nei mea uma i se fua faatatau o le olaga faaletino maualuga, lea o loo i ai le tele o fanau ua ave i se vaega toaitiiti oi latou e mafai ona ola.
Afai tatou te sailia o le tuputupu ae o tagata i le lalolagi i le senituri lona 20, e mafai ona e vaai i le tele ua malosi demographic "pa" i le tausaga faapitoa.
I le 1951, o le faitau aofai o tagata sa na o le 2.5 piliona tagata. I le na o le 10 tausaga, ua ola i le lalolagi e sili atu nai lo 3 bln., Ma ua pito $ 5 piliona i le 1988, o le faitau aofai o tagata. I le 1999, o lenei fuainumera oo 6 piliona, ma i le 2012 le lalolagi faitau aofai o tagata o le sili atu i le 7 piliona tagata.
Saienitisi talitonu o le mafuaaga autu o faafitauli o le lalolagi e faapea o le punaoa o le Lalolagi, i le faaaogāina iloa tusitusi o ana punaoa minerale, e pei o aso nei, e le lava mo se faitau aofai faatupulaia. I nei aso i tausaga taitasi e oti o le fia aai ma le 40 miliona tagata, lea e le o faaitiitia le aofai o tagata talu mai le ogatotonu o le 2016 tuputupu ae fua faatatau o le silia ma le 200 000 ola fananau mai i le aso.
O lea, o le fatu lea o le faafitauli o le lalolagi ma o latou mafuaaga i le tuputupu ae faifai pea o le faitau aofai o tagata, lea e tusa ai ma saienitisi i le 2100 o le a sili atu i le 10 piliona. nei tagata uma aai ai, manava, olioli i faamanuiaga o le malo, aveina o taavale, felelei vaalele ma faaumatia i le natura o ana gaoioiga olaga. Afai latou te le suia o latou uiga faaalia i le siosiomaga ma i lo latou uso a tagata, ae i le lumanai faamoemoe i le lalolagi le mala ecological le lalolagi, o se pandemic tetele ma feteenaiga militeli.
Faafitauli i meaai
Pe afai o le maualuga atiina atunuu matele tele o oloa, o le tele o lea e taitai atu ai e faafitauli o le soifua maloloina e pei o le kanesa, maʻi cardiovascular, obesity, suka, ma le toatele o isi, mo le atunuu lalolagi lona tolu i le fua faatatau o le faatauanau lå lava o meaai ma le fia aai i le faitau aofai o tagata.
I se tulaga lautele, e mafai ona vaevaeina atunuu uma atu i le 3 ituaiga:
- O i latou pe afai o le utiuti pea o meaai ma vai. o le 1/5 o le faitau aofai o tagata o le lalolagi lenei.
- Atunuu o loo ua tuuina atu ma tuputupu ae lava meaai, ma o loo i ai se aganuu meaai.
- Le Malo, lea o loo i ai polokalame e tetee le taumafaina o le tele o oloa ina ia faaitiitia ai le pasene o tagata mafatia mai taunuuga o le meaai sese pe tele.
Ae ina ua atiina ae le talafaasolopito ma le tamaoaiga, i atunuu o le faitau aofai o aemaise manaomia leaga o meaai ma le vai mama, po o gaosiga o meaai e lē lelei le atiina ae po o le toesea lelei tulaga faalenatura ma climatic mo faatoaga.
I le taimi lava lea e tasi ua i ai le lalolagi i le punaoa e mautinoa na alu lava e leai se tasi e fia aai. Setete - taitai ona fafaga 8 piliona tagata i le tuuina atu o meaai sili atu nai lo olaga i le lalolagi atoa, ae o le asō o se tasi piliona tagata e nonofo i se tulaga o le mativa aʻiaʻi, ma le 260 miliona i tausaga taitasi fanau matelaina. A mafatia le lalolagi mai le fia aai 1/5 o lona faitau aofai o tagata, ona o se faafitauli o le tele ma le lalolagi, ma foia ai e tatau ona faatasi uma o tagata.
tutusa lautele
O le mafuaaga autu o faafitauli o le lalolagi - o le feteenaiga i le va o vasega lautele, lea e faaalia ia lava i taiala e pei o:
- Tamaoaiga, pe o punaoa faalenatura ma le tamaoaiga uma uma po o toetoe lava i le lima o se vaega filifilia toaitiiti o tagata, kamupani po o le taʻitaʻi.
- Mana, lea e mafai ona auai i se tasi tagata - o le Ao o le Malo po o se vaega toaitiiti o tagata.
O le tele o atunuu lalolagi lona tolu ua i le tufatufaina o le faatulagaga kamupani o le tafatolu, o le pito i luga o lea o loo i ai se vaega toaitiiti o tagata mauoa ma o loo i lalo ifo o le matitiva. Faatasi ai ma lenei tufatufaina o le mana ma le tupe i le atunuu tagata ua vaevaeina i mauoa ma e matitiva, e aunoa ma se vasega ogatotonu.
Afai o le faatulagaina o le tulaga o se rhombus, o le pito i luga o lea foi malosiaga i lalo o le matitiva, ae o le vaega sili o le tagata faifaatoaga ogatotonu o le va oi latou, e leai se manino feteenaiga faaagafesootai ma le vasega. Le faatulagaga faaupufai e sili atu fale o manu i se atunuu, maualuga atiina ae le tamaoaiga ma le puipuiga lautele o le matitiva o tauaveina e faalapotopotoga a le Malo ma agaalofa.
I aso nei, le tele o atunuu i Saute ma Amerika Tutotonu, maua Aferika ma Asia o se fausaga pyramidal lea 80-90% o le faitau aofai o tagata ola i lalo o le laina o le mativa. Latou te maua se tulaga faaupufai mautu, e masani ona tutupu coups ma taamilosaga militeli, lea e faailoa mai se eseʻesega i le nuu faava o malo, e pei ona mafai ona aafia isi atunuu io latou feeseeseaiga.
finauga faaupufai
O le mafuaaga autu o faafitauli o le lalolagi o filosofia (saienisi) faamatalaina o se tuueseeseina i le va o le tagata ma le natura. te talitonu na atamamai e lava mo tagata e ogatusa lo latou lalolagi i totonu ma le siosiomaga i fafo, o le a mou ese atu o le faafitauli. O le mea moni, e sili atu ona faigata mea uma.
I so o se atunuu ei ai malosiaga faaupufai lea tulafono e faamatalaina ai na o le maualuga ma le lelei o le olaga o lona faitau aofai, ae faapea foi le faiga faavae i fafo atoa. Mo se faataitaiga, o le aso o loo i le atunuu faasaunoa, lea e fausia ai se feteenaiga militeli i le oganuu o isi setete. Latou faiga faaupufai feagai le nuu faava o malo, le puipuia o le aia tatau o lo latou aafia.
Talu mai i nei aso e toetoe lava le tamaoaiga o atunuu uma fesootai o le tasi i le isi, ona latou faatasiga faasaga i le Malo, le faaaogaina o le faiga faavae o sauaga, e pei ona masani. Afai o le 100 tausaga talu ai le tali i le osoga militeli o se feteenaiga faaauupegaina, ua faaaoga nei faasalaga tamaoaiga ma faiga faaupufai, e le ave olaga, ae e mafai ona latou faaumatia atoa le tamaoaiga o le atunuu faasaunoa.
feteenaiga militeli
O le mafuaaga o le faafitauli o le lalolagi e masani lava o le taunuuga o le taua laiti. Ae paga lea, i le senituri lona 21 lava lea, ma ona tekinolosi ma ausia uma i le faasaienisi, o le mafaufau o le tagata o loo i le tulaga o le mafaufau o le sui o le Tutotonu Ages.
E ui lava i aso nei e le mu ai aitu vavalo i le siteki, taua faalelotu ma osofaiga faatupu faalavelave te le vaai itiiti feai nai lo i le taimi o le Inquisition. Na pau lava le fua lelei e taofia feteenaiga faaauupegaina i le tatau ona i ai le faatasiga lalolagi o atunuu uma e faasaga i le faasaunoa. Le mataʻu i le i ai i le tamaoaiga, faaesea faaupufai ma faaleaganuu ua e malosi atu nai lo le manao e osofaia le teritori o se tulaga tuaoi.
atinae o tagata Global
Nisi taimi o le mafuaaga o le faafitauli o le lalolagi i le lalolagi tupu i luga o le faavae o le valea ma backwardness faaleaganuu o tagata patino. I aso nei e mafai ona tatou tausia e eseesega, lea i se tasi atunuu ola fiafia tagata, faatupuina ma ola ai mo le lelei o le tulaga ma le tasi i le isi, ma le isi - saili avanoa i atinae faaniukilia. O se faataitaiga o le a avea o se finauga i le va o Korea i Matu ma Saute. Mea e lelei ai, o le aofai o le atunuu o loo taumafai tagata ina ia faamaonia e le alualu i luma i le faasaienisi, vailaau faafomai, tekonolosi, aganuu ma oe, e sili atu.
E mafai ona e vaai pe faapefea ona suia o le malamalama o le tagata, o le avea o se tino e tasi. Mo se faataitaiga, saienitisi mai atunuu eseese e mafai ona galulue i le galuega lava lea e tasi e tuufaatasia taumafaiga a le mafaufau e sili ona lelei, ia vave ona faatino ai.
Tali i faafitauli
Afai tatou lisi mafuaaga o faafitauli lalolagi puupuu, o le a:
- siosiomaga matitiva;
- maua o atunuu tamaoaiga itiiti Tamaoaiga;
- feteenaiga faamiliteri;
- finauga faaupufai ma faalelotu;
- tuputupu ae le faitau aofai vave.
Ina ia foia nei faafitauli, o le atunuu e tatau ona avea atili ma fesootai o le tasi i le isi, e tuufaatasia a latou taumafaiga e aveese ai le taunuuga e tulai mai i luga o le paneta.
Similar articles
Trending Now